top of page

Open kijken: Van probleem naar levenskracht!

Wie te maken heeft met beperkingen of ziekte, rekent op zorg: gezondheidszorg. Het is dan ook begrijpelijk dat het organiseren van deze zorg zich de afgelopen decennia heeft gericht op deze beperkingen of op die ziekte. Met de bedoeling om er iets aan te doen of om op z'n minst het leven dragelijk te maken. Kortom, om er een oplossing voor te vinden. 

Open perspectief

Zorg kan verstrikt raken in 'oplossingen'

Ondanks de indrukwekkende groei in mogelijkheden om zorgvraagstukken op te lossen, zijn toch niet alle problemen op te lossen. In onze dagelijkse zorgpraktijk horen we dit ook vaak terug. Denk bijvoorbeeld aan chronische ziekten of aan situaties waarin de zorgvraag altijd groter zal zijn dan de capaciteit om zorg te bieden. Door nog harder te werken aan oplossingen en 'meer van hetzelfde' kan de zorg verstrikt raken in het zoeken naar oplossingen.  

vastlopen in oplossen.jpg
Vastlopen in oplossende zorg

Tijd om er anders naar te kijken: zorg vanuit levenskracht

In onze dagelijkse zorgpraktijk hebben we al vaak gezien dat dit uitputtende patroon kan worden doorbroken. Door gericht en actief gebruik te maken van het vermogen waarover mensen steeds weer blijken te beschikken om zich aan te passen en een eigen regie te voeren, wat de uitdagingen en omstandigheden ook zijn. Mensen noemen dit levenskracht, veerkracht of weerbaarheid.

Dit inzicht sluit aan op de nieuwe definitie die Machteld Huber in 2014 heeft geïntroduceerd met Positieve Gezondheid: 

Positieve Gezondheid Spinnenweb

"Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren 

In het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven"

Door de zorg te richten op deze levenskracht ontstaat ruimte die weer kan worden benut voor betere zorg. Daarmee kan een vliegwiel van levenskrachtige zorg ontstaan

veerkrachtige zorg.jpg
Ruimte door levenskrachtige zorg

Deze kanteling vraagt om een andere manier van kijken: ontknopen

In alle gesprekken die wij voeren herkennen de meeste mensen de grote betekenis die de kanteling van problemen naar levenskracht kan hebben. We nemen een bijna unaniem verlangen naar deze kanteling waar. Tegelijkertijd blijkt het makkelijker gezegd dan gedaan. Dat is ook onze eigen ervaring.

Op onze zoektocht naar een verklaring hiervoor kwamen wij uit bij Wim van Dinten en Imelda Schouten. In hun boek 'Realiteit en Werkelijkheid' beschrijven zij hoe het denken van mensen zich in wisselwerking met onze omgeving ontwikkelt.  Die manier van denken bepaalt vervolgens weer hoe wij onze werkelijkheid zien. Zo ontstaan vertrouwde patronen en overtuigingen. Door al zo lang gericht te zijn op 'oplossen' wordt ons gezamenlijke denken steeds meer bepaald door de overtuiging dat (1) gezondheid een individueel vraagstuk is (jij hebt een probleem en ik ga je helpen) en (2) dat gezondheid maakbaar is. Dit duiden zij aan zelfbepaalde en rationele oriëntaties in ons denken. Daarmee zijn twee andere cruciale oriëntaties ongemerkt uit beeld geraakt: de groepssociale oriëntatie en de evolutionaire oriëntatie.

vier orientaties.jpg

Om (weer) vanuit levenskracht naar gezondheid te kunnen kijken is het belangrijk dat we onze groepssociale en onze evolutionaire oriëntaties opnieuw ontdekken en versterken. Dat wij weer gaan zien en ervaren dat gezondheid niet alleen persoonlijk en individueel betekenis krijgt, maar juist ook in de wederkerige relaties die mensen met elkaar verbinden, vooral als dat niet vanzelfsprekend ontstaat. Dat wij ons er ook weer bewust van worden dat levenskracht altijd probeert ruimte te krijgen. Gezondheid ontstaat door de ruimte en richting die deze levenskracht in wisselwerking met de omgeving krijgt. Gezondheid als wordingsproces

Vanuit dit inzicht lezen wij de gezondheidsdefinitie van Machteld Huber opnieuw als:

"Gezondheid is een wordingsproces waarin opnieuw betekenis wordt gegeven aan de situatie in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven"

Het ontwikkelen van deze bredere oriëntatie vraagt een open manier van denken. Met de nieuwsgierigheid die nodig is om patronen te herkennen. Met de empathie die nodig is om zich te verbinden met de basisbehoeften zichzelf en van de ander en met de moed om om het eigen vertrouwde actie-reactie repertoire los te laten. Het vraagt om de kunst en kunde van ontknopen. De kern hiervan hebben wij vertaald naar de drie zevens van Triple Zeven

Open perspectief
bottom of page